Ma-thi-ơ 1:16, 19-25; 2:23; 13:55, 56; Mác 6:3; Lu-ca 2:4, 21-35, 44, 48; 3:23; Giăng 1:45; 6:42; 19:26, 27, \
Giô sép – chồng của Ma-ri, người cha hợp pháp của Chúa Giê-su – là một nhân vật thú vị nhưng thường bị bỏ qua trong Kinh Thánh. Nhân vật cùng tên với ông trong sách Sáng Thế Ký được biết đến nhiều hơn. Hơn nữa, Giuse thường sống trong bóng tối của vợ mình là Ma-ri – mẹ của Chúa Giê-su.
Điều đáng chú ý là Kinh Thánh không ghi lại một lời nào Giô sép nói. Tuy nhiên, cuộc đời ông lại nói với chúng ta. Giô sép không nổi bật hay ồn ào. Ông là một người thợ mộc giản dị, làm công việc hàng ngày và không thu hút nhiều sự chú ý. Nhưng ông tin vào Đức Chúa Trời, công chính, vâng lời và giữ luật pháp. Chúa đã dùng ông làm chồng của người phụ nữ sinh ra Đấng Mê-si.
Những ai nhìn vào Giô-sép không thấy một người thích phô trương, mà là một người trầm lặng và công chính. Đặc biệt trong thời đại mà nhiều người tìm kiếm sự thỏa mãn cá nhân thay vì phục vụ Chúa, Giô-sép là một tấm gương tiêu biểu. Một người có tấm lòng theo ý Chúa.
1. Nguồn gốc và gia đình
Giô-sép xuất thân từ dòng dõi hoàng tộc. Ông – giống như vợ mình là Ma-ri – là hậu duệ của Đa-vít (Ma-thi-ơ 1:16). Tuy nhiên, ông sinh ra vào thời điểm mà dòng dõi này không mang lại quyền lực chính trị hay của cải trần gian. Mặc dù Giô-sép đến từ Bê-lê-hem (giống như tổ tiên Đa-vít), ông sống ở Na-xa-rét, một thành phố bị khinh miệt ở Ga-li-lê (Lu-ca 2:4; Ma-thi-ơ 2:23). Tên ông có nghĩa là "Nguyện xin Chúa thêm vào".
2. Nghề nghiệp và địa vị xã hội
Giô-sép được mô tả trong Kinh Thánh là một "thợ mộc" (Ma-thi-ơ 13:55). Từ tương ứng trong văn bản gốc cũng có thể mang nghĩa chung là "thợ thủ công", "thợ xây" hoặc "thợ mộc". Vì vậy, Giuse là một người đàn ông giản dị - có lẽ là người chăm chỉ - với một nghề nghiệp và địa vị xã hội khiêm tốn. Khi Con Thiên Chúa được sinh ra, điều đó xảy ra trong hoàn cảnh nghèo khó. Khi Giuse và Maria phải dâng lễ vật cho con đầu lòng của họ, họ chỉ đủ tiền mua một cặp chim bồ câu (Lu-ca 2:24).
Giuse không phải là một nhà thần học uyên bác, mà là một người kính sợ Chúa, người mà chúng ta có thể kể vào số những người còn sót lại tin kính (như ông được nhắc đến, chẳng hạn, trong Ma-la-chi 3:16). Dù sao đi nữa, ông cũng tuân giữ luật pháp.
3. Tính cách và phẩm chất tâm linh
Nếu chúng ta xem xét các đoạn khác nhau nhắc đến Giuse, chúng ta sẽ có được một bức tranh về những gì đã định hình nên ông và những gì ông đã nêu gương cho chúng ta ngày nay:
Giô sép là người công chính: Ma-thi-ơ viết rất đơn giản và rõ ràng về cảm nhận của Đức Chúa Trời đối với Giuse: Ông là một người công chính (Ma-thi-ơ 1:19). Giô-sép không tự cho mình là người công chính hay tuân thủ luật pháp, nhưng sống theo ý muốn của Đức Chúa Trời. Đó là sự công chính thực tiễn, nghĩa là một cuộc sống làm đẹp lòng và tôn vinh Đức Chúa Trời. Điều này gợi nhớ đến những người có đức tin khác—như Nô-ê, Đa-ni-ên và Gióp—những người sống trong hoàn cảnh khó khăn để làm vinh hiển Đức Chúa Trời và được mô tả là “công chính” (xem Ê-xê-chi-ên 14:14). Chúng ta tự mình học được điều này: Sự phán xét của Đức Chúa Trời về cuộc đời chúng ta quan trọng hơn sự chấp thuận của người khác.
Giô-sép im lặng và ở phía sau: Như đã đề cập, Kinh Thánh không ghi lại một lời nào mà Giô-sép đã nói. Nhưng im lặng không có nghĩa là không hoạt động. Nô-ê được gọi là “người rao giảng sự công chính” (2 Phi-e-rơ 2:5), và cũng không có gì được nói về những gì ông đã rao giảng. Cuộc đời của Giô-sép nói lên qua những phẩm chất khác: qua sự vâng lời và trung tín. Ông dạy chúng ta rằng người ta có thể trung tín phục vụ Đức Chúa Trời mà không cần phải “ồn ào” hay tìm kiếm sự chú ý. Đức Chúa Trời cũng sử dụng những người âm thầm và trung tín hoàn thành vai trò của mình.
Giuse là người chu đáo và nhân từ: Khi Giuse biết tin vợ chưa cưới là Maria có thai, ông biết rằng đứa trẻ không thể là con mình. Theo luật thời đó, ông có thể hủy bỏ hôn nhân hoặc thậm chí đòi trừng phạt công khai (Phục truyền luật lệ ký 22:23-24). Nhưng ông không muốn phơi bày bà; thay vào đó, ông dự định “cho bà ra đi cách lặng lẽ” (Ma-thi-ơ 1:19). Ông không muốn xa lánh bà về mặt xã hội và muốn tránh cho bà những hậu quả pháp lý.
Giuse tràn đầy lòng tin: ông tin vào Đức Chúa Trời. Điều đó không chỉ đơn thuần là biết rằng Đức Chúa Trời tồn tại. Giuse tin – và hành động theo đó. Đức tin của ông được thể hiện qua sự vâng phục. Khi thiên sứ hiện ra với ông trong giấc mơ, ông không hề hỏi han gì (xem Ma-thi-ơ 1:20-24). Không có “Nếu như, làm thế nào, tại sao…?” Không do dự hay cân nhắc. Ngược lại: Giuse lắng nghe và vâng phục. Đức tin của ông sâu sắc và thiết thực. Như vậy, ông đã nêu gương về một đức tin không tranh luận, mà vâng phục Đức Chúa Trời. Đức tin không được thể hiện bằng lời nói, mà bằng hành động.
Giô-sép là người tuân giữ luật pháp: Khi Con Thiên Chúa sinh ra trong thời kỳ viên mãn, điều đó đã xảy ra “dưới luật pháp” (Ga-la-ti 4:4). Giô-sép bị ràng buộc bởi luật pháp này và vâng phục nó—cùng với Ma-ri. Lu-ca 2 thuật lại cách họ làm mọi điều luật pháp quy định, mặc dù điều đó đòi hỏi rất nhiều nỗ lực. Tuy nhiên, họ không hề do dự trong việc làm theo những gì Đức Chúa Trời đã truyền dạy. Sự vâng phục của họ đã dẫn họ đến việc nghe lời tiên tri của Si-mê-ôn trong đền thờ (Lu-ca 2:21-35). Đối với Giô-sép (và Ma-ri)...(Đây là một sự mặc khải đặc biệt). Chúng ta không còn sống trong thời đại luật pháp nữa, mà “dưới ân điển”. Tuy nhiên, chúng ta học được từ Giuse rằng việc tuân theo chỉ dẫn của Chúa là điều đáng giá.
Giuse là người chu đáo và yêu thương, một người phục vụ gia đình: Giuse thường là người bị bỏ qua tại máng cỏ. Nhưng Chúa đã chọn ông để nuôi dạy Chúa Giê-su Christ. Điều đó chắc chắn không phải là trùng hợp ngẫu nhiên! Giuse bảo vệ, hướng dẫn và chu cấp. Ông đưa Ma-ri an toàn đến Bê-lem. Ông nâng đỡ bà trong cơn đau đẻ. Ông cùng bà chạy trốn đến Ai Cập và đảm bảo họ trở về nhà an toàn. Ông dạy con trai của vợ nghề mộc và chăm sóc cậu bé. Tất cả những điều này diễn ra một cách lặng lẽ. Giuse là một người phục vụ thầm lặng của gia đình. Chúng ta học được rằng tình yêu thương và sự chăm sóc không được thể hiện bằng những lời lẽ hoa mỹ, mà bằng sự phục vụ trung thành. Từ ông, những người chồng, người cha và người phục vụ trong dân Chúa có thể học được sự chăm sóc đích thực là như thế nào.
4. Vai trò của ông trong cuộc đời Chúa Giê-su Christ
Mọi người cho rằng Giuse là cha ruột của Chúa Giê-su Christ (Lu-ca 3:23; Giăng 1:45; 6:42). Tuy nhiên, trên thực tế, Ngài không được thụ thai bởi Giuse, mà bởi Đức Thánh Linh. Giuse biết điều này (Ma-thi-ơ 1:20). Tuy nhiên, ông vẫn được coi là cha hợp pháp của con trai bà Ma-ri. Chính bà Ma-ri cũng gọi ông như vậy (Lu-ca 2:48), và Đức Thánh Linh cũng gọi như vậy (Lu-ca 2:33). Trong vai trò này, ông gánh vác trách nhiệm và có bổn phận phải hành động theo luật pháp đối với Chúa Giê-su. Vì vậy, ông đã cùng bà Ma-ri và đứa trẻ đến Đền thờ ở Giê-ru-sa-lem (Lu-ca 2:22). Cùng đoạn Kinh Thánh đó cho chúng ta biết rằng không chỉ bà Ma-ri tìm kiếm con trai mình khi cậu bé còn ở Giê-ru-sa-lem, mà Giuse cũng vậy (Lu-ca 2:44). Một lát sau, chúng ta đọc thấy rằng đứa trẻ (cậu bé) vâng lời cha mẹ mình (Lu-ca 2:51). Cũng có khả năng Giuse đã dạy con trai cả của mình nghề thợ mộc (Mt 13:55). Như vậy, Chúa chúng ta lớn lên trong một gia đình đích thực, trong đó Giuse là người thầy và là tấm gương mẫu mực về mọi mặt cho Đấng cũng là Con Thiên Chúa.
5. Giuse và Maria
Giuse đã đính hôn với Maria trước khi bà mang thai. Khi biết tin này, ông muốn "bí mật ly dị bà" để không phơi bày bà trước công chúng (Mt 1:19). Nhưng một thiên thần đã cho ông biết trong giấc mơ rằng đứa trẻ được thụ thai bởi Đức Thánh Linh (Mt 1:20-21). Giuse vâng theo tiếng gọi của Chúa, lấy Maria làm vợ, nhưng ban đầu không sống chung với bà (Mt 1:25). Sau đó, hai người dường như có thêm con (xem Mt 13:55-56). Điều này trái ngược với truyền thống của Giáo hội rằng Maria vẫn còn trinh. Cả hai được nhắc đến cùng nhau vài lần, và người ta có ấn tượng rằng họ có một cuộc hôn nhân tốt đẹp và cùng nhau chia sẻ trách nhiệm nuôi dạy con cái.
6. Cuộc sống sau này và cái chết
Các sách Phúc Âm không cho chúng ta biết thêm gì về Giuse ngoài những gì liên quan đến sự ra đời và thời thơ ấu của Chúa Giêsu. Bản tường thuật lịch sử cuối cùng nằm trong Lu-ca chương 2, khi Chúa Giêsu được mười hai tuổi. Sau đó, không có gì khác được thuật lại về Ngài, ngoại trừ việc người Do Thái biết tên của người cha được cho là của Ngài (Giăng 6:42). Từ đó, chúng ta có thể kết luận rằng Giuse không còn sống khi Chúa chúng ta bắt đầu chức vụ công khai của Ngài (Lu-ca 3:23). Câu hỏi trong Mác 6:3, liệu đây có phải là "người thợ mộc", "con trai của Ma-ri và anh em của Gia-cốp, Giô-sê, Giu-đa và Si-môn", cũng chỉ ra cùng một hướng. Giuse không được nhắc đến nữa ở đó. Điều tương tự cũng áp dụng cho việc chỉ có Ma-ri được nhắc đến trong lúc Chúa chịu đóng đinh, trong khi Giuse thì không. Tại sao bà Mary lại được giao phó cho sự chăm sóc của ông John nếu chồng bà vẫn còn sống (Giăng 19:26-27)? Không có thông tin nào trong Kinh Thánh về nơi chốn hoặc hoàn cảnh ông qua đời. Các truyền thống ngoài Kinh Thánh hiện có chỉ mang tính suy đoán.
Kết luận: Giuse là một hình mẫu cho những anh hùng đức tin thầm lặng. Ông không phải là vua, tiên tri hay sứ đồ. Ông không sống trong ánh hào quang. Nhưng ông là một người kính sợ Chúa và công chính, một người tin cậy Chúa, chăm sóc vợ mình và cho hài nhi Giê-su một mái ấm. Ông dường như không phải là người nói nhiều, nhưng là người làm những việc lớn lao trong những việc nhỏ bé. Nhưng Chúa không tìm kiếm người ồn ào nhất, nổi tiếng nhất hay có ảnh hưởng nhất. Ngài tìm kiếm những người trung tín. Giuse đã nêu gương, và càng đáng trân trọng hơn trong thời đại mà nhiều người—kể cả các tín đồ Cơ đốc—đang cố gắng thu hút sự chú ý, thành công hoặc tầm quan trọng.
Lời phán xét của Chúa dành cho ông là: Chồng của bà Mary là người công chính (Ma-thi-ơ 1:19).
Một câu đơn giản – nhưng lại định hình cuộc đời người đàn ông này.
E.-A. Bremicker
